Parasurat Bikolnon 

padagos an pagsaringsing poon kan 2010

Dr. Realubit tinawan onra bilang Ina kan Literaturang Bikol

Syudad nin Naga - Tanganing midbidon an mahahalagang ambag ni Dr. Maria Lilia Fuentebella Realubit (10/ 22/1930 – 8/ 17/2017) sa pagparambong kan kontemporanyong literaturang Bikolnon, ginawadan kan Parasurat Bikolnon an dating propesor kan Unibersidad kan Pilipinas-Diliman nin sarong postumang pagmidbid kan Agosto 26, 2019 selebrasyon nin aldaw kan National Heroes Day. Minimidbid man kan organisasyon si Dr. Realubit bilang sarong persona na igwang pinakahalangkaw na kontribusyon sa pagsaligsig kan kasaysayan kan literaturang Bikol kaya siring na sana an titulong nakatakod sa saiyang pangaran.

 

Inatendiran nin mga paratukdo, estudyante, mga artista sa teatro asin arte biswal, mga Bikolista siring ni Jose Fernando Obias, Ernie Verdadero, Aida Cirujales, Ramon Olaño Jr., Jay Salvosa, Rommel Alanis, Estelito Jacob, Eilyn Nidea, Irvin Sto. Tomas, Julius Bulahan, Jerome Hipolito, Elbert Baeta, Honesto Pesimo Jr., Bernardo Miguel Aguay Jr. asin iba pang mga myembro kan Parasurat Bikolnon, kaiba an mga makuapo asin pamangkin ni Dr. Realubit na si Don Alanis, nagtiripon an mga ini para sarong dulot na inapod “An Kapinunan: the Bikol Literary History” na ginibo sa PSO Training Hall sa  Syudad nin Naga.

 

Kompwesto nin mga paratukdo, gurangan asin nagbubukad na mga parasurat gikan sa kahiwasan pati nin mga isla kan rehiyon, iginawad an titulong “Ina kan Literaturang Bikolnon” ki Dr. Realubit na iyo an kagtugdas kan Bikol Heritage Society, Museo del Seminario del Conciliar de Nueva Caceres, asin kasararoan nin mga parasurat na Kabulig Bikol na kinabibilangan ni Hon. Gabriel H. Bordado Jr., H. Francisco Peñones Jr. asin DepEd Naga Education Program Supervisor Honesto M. Pesimo Jr. bilang mga kagtugdas na kaapil.

 

Si Dr. Realubit, na nagtukaw bilang representante kan Southern Luzon sa NCCA-NCLA nakaresibe na nin manlainlain na onra siring kan Alagad ni Balagtas gikan sa Unyon ng Manunulat sa Pilipinas (UMPIL), National Book Award gikan sa Manila Critics Circle, asin Masirang na Bituon kan Kabikolan gikan sa Premio Tomas Arejola para sa Literaturang Bikolnon.

 

An premyadong parasurat asin kagsurat kan Bagyo sa Oktubre na si Pesimo hinidaw si ‘Tia Lil’ na iyong nagbukas nin mga oportunidad sa mga nagpopoon na mga Bikolanong parasurat sa UP National Writers Workshop asin mga publikasyon siring kan mga babasahon na Ani asin Mantala kan Sentrong Kultural kan Pilipinas (CCP).

 

Tinawan-doon man ni Elbert Baeta, parasurat sa Rinconada Bikol asin kagsurat kan Gapô: mga rawitdawit na kaipohan mabasa kan lambang paraadal kan kulturang Bikolnon an “Bikol Dramatic Tradition” na ipinublikar pa kan 1976, an inot na libro ni Dr. Realubit. 

 

Tinungkosan man ni Ramon Olaño Jr., parasurog kan kulturang Bikolnon asin pamayo kan Sumaro Bikolnon na an pagbasa kan saiyang mga libro saro sa mga paagi kan pagtaong onra sa saiya:

“An pagtaong onra ki Tia Lil bakô sana sa siring kaining paagi, kundî sa pag-adal asin pagbasa man kan saiyang mga obra,” hurot niya sa mga paradangog.

 

An iba pang naipublikar na mga gibo ni Dr. Realubit iyo an “Bikols of the Philippines” (1983), “Philippine Drama: Twelve Plays in Six Regional Languages” (1987), “Journal of Bikol Writing” (1994), “Bikol Literary History” (1999), “Haliya: Anthology of Bikol Poets and Poems” (1999), “Jose T. Fuentebella: Nationalist and Stateman” (2004), asin “Bikol poetry galore at last: a report” (2010). Ipinublikar man an saiyang pagpalis sa Ingles kan libro ni Mariano Goyena del Prado na may titulong “Ibalon: Ethnographic History of the Bikol Region” (1981).

 

Si Frank Rivera, sarong direktor kan Philippine Educational Theater Association (PETA), kagsurat nin nagkapirang mga libro asin 4-beses na National Book Awardee para sa mga drama pang-entablado asin rawitdawit, nagsurat nin sarong oda na may titutlong “Isang Oda”. Inatang sa Fullbright-Hays scholar na si Dr. Realubit na saiyang minimidbid bilang sarong “Heroine of Bikol Literature”:

 

“Ikalabimpito, Buwan ng Agosto/ Dalawang taon na mula nang yumao/ Pinagpipitaganang Bayani ng Wika/ Katutubong dila kanyang dinakila/ Ang Literatura na kanyang inibig/ Tagumpay, MARIA LILIA REALUBIT//” (sarong kabtang)

 

Nagpirma man an mga presenteng parasurat nin sarong kredong igwang titulong "Kredo kan Parasurat sa Bikol" bilang pagpahayag nin pagkasararo komo sarong komunidad. Saro sa mga huring kahurotan kan minimidbid na heroe sa lantad nin literatura iyo na magtiripontipon an mga parasurat sa rehiyon.

 

“Nagtutubod ako sa literatura/ Nagtutubod ako na an literatura pagsasadiri kan banwaan. Huli kaiyan, an gabos na katakod kaining konsepto o ideya sa kaintirohan kan siring na responsibilidad, tiwala kan publiko, asin an gabos na gawì nin pagrayo sa isip man o kadunongan sarong akto nin paghàbon sa banwaan/ Nagtutubod ako na an kahiwasnan kan isip, lawig nin kaaraman asin kadunongan nin sarong parasurat na responsable asin bulanos an boot na nagsusurat sa mga kasaysayan, pangaturogan asin kamawotan kan banwaan iyo an susing-gapo asin patugmadan kan marhay na literatura;” (sarong kabtang)

 

Nagbasa nin mga rawitdawit asin tigsik si Tigsik Queen Aida Cirujales, mga myembro kan The Writer’s Project, SurTe, Kabulig Bikol, asin nanggarana sa bulanan na PB Patiribayan sa Pagsurat nin Rawitdawit na si Fernando Castor Chavez, Pejay Padrigon asin Anthony Diaz. Ipinag-eksibit man kan Kintab Artists Group an mga obra tampok an personang tinatawan onra. Nagpahiling man nin talento an mga myembro kan Teatro Ragayano asin mga parakanta-kompositor na si Alan Brito asin Tiano Lelis.

 

Inanduyogan an okasyon kan lokal na gobyerno kan Naga sa pamamayo ni alkalde Hon. Nelson S. Legacion asin opisina kan tercer distrito kan Camarines Sur na si kongresista Hon. Gabriel H. Bordado, Jr. na igwang suporta gikan ki Willam G. Gando, superintendente kan DepEd Naga.

 

Si Jerome Hipolito, kagsurat kan Oda sa Tadik asin iba pang bersong Bikol asin ganador kan 2019 Premyo Valledor, iyo an pamayo kan Parasurat Bikolnon. [8/30/2019] (IPST; ladawan ni Froy P. Beraña)

Bulahan, nagluwas sa Asyanong panliteraturang dyornal​

Hongkong, SAR Tsina - Napili kan Cha: an Asian Literary Journal, sarong prestihiyosong online literary journal, an pinalis sa Ingles na rawitdawit ni Julius Bulahan na may titulong The Toad Within The Alleyway of San Miguel. An babasahon panliteratura nakabase sa Hongkong asin nagpupublikar nin mga rawitdawit, usipon, makaraw na usipon (creative non-fiction), rebyu asin potograpiya siring man arte. Susog sa websityo kaini, si Bulahan naipublikar na sa Ani 39 kan Sentrong Pangkultura kan Pilipinas (CCP), Girok: erotika na ipinagpublikar kan Igcarta sa New York, asin Bangraw kan Arte, Literatura asin Kultura kan Nasyunal na Komisyon para sa Kultura asin Arte (NCCA), asin iba pa. Si Bulahan dating presidente kan Parasurat Bikolnon asin iyo an presenteng kahilom kan organisasyon. [08/01/2019] (IPST; ladawan: Wikimedia Commons)

6 na bagong myembro, ipinamidbid

Syudad nin Naga --  Susog sa Resolusyon 2019-0011 na ipinaluwas kan Board of Trustees kan Parasurat Bikonon, inako bilang mga bagong myembro kan Parasurat Bikolnon an limang (5) katood na parasurat sa nakaaging ika-9 na Saringsing National Writers Workshop asin sarong estudyante gikan sa Albay. Kaiba si Niño Mape kan banwaan nin Oas na napili sa Saringsing 7 alagad dai nakapartisipar, siya opisyal nang myembro kan organisasyon sagkod si Mahalina Alanib kan Bulan, Sorsogon, Roxanne Berido kan Syudad nin Naga, Princess Carmela Casa kan San Jose, Camarines Sur, Donna Mae Ramirez kan Virac, Catanduanes asin Francis Tolero kan Caramoran, Catanduanes. Sa ngunyan, igwa nin limampulo-limang (55) aktibong myembro an pinakadakulang organisasyon nin mga parasurat sa Bikol. Si Jerome Hipolito an presenteng Presidente kan organisasyon mantang si Irvin Sto. Tomas man an Chairman kan Board of Trustees. [07/23/2019] (IPST)

Diaz, resipyente nin book grant

Syudad nin Naga -- Ipupublikar kan LJ Graphics Literacy Exponent, Inc. an nobelang Ika ni Anthony Diaz. Napili an nobela ni Diaz sa nagkapirang mga manuskrito nin panurat na ipinasa para sa patiribayan ngunyan na taon. Ini an pinakainot na nobela ni Diaz lain pa kan saiyang mga koleksyon nin rawitdawit, tula, asin rikas-usipon na ipinagpupublikar nin surusadiri poon kan 2016 sa Better Living Through Xeroxography (BLTX) asin mababasa sa O'Bikoliana section kan James O'Brien SJ Library sa Ateneo de Naga na Unibersidad. An LJ Graphics iyo man an nag-imprenta kan librong Gapo ni Elbert Baeta, asin Dain Linaw an Hinaw ni Marissa Redburn. [07/20/2019] (IPST)

Hipolito, kaayon sa UPNWW

Syudad nin Baguio - Ibinalangibog sa Panitikan website an mga napiling katood na parasurat para sa ika-58ng Nasyunal na Hunglonan nin Pagsurat nin Unibersidad kan Pilipinas (UPNWW) ngunyan na taon. Kabali sa mga tatawan kritika an mga rawitdawit ni Jerome Hipolito siring man an nagawadan asin/o dati nang mga kagsurat na muyang matais pa an saindang panurat. Solamenteng si Hipolito (Bikol) asin si Christopher Gozum (pampelikulang pasali, Pangasinan asin Ingles) sa kagduwang (12) mga partisipante an igwang manuskrito na bakong yaon sa Ingles/Filipino. Surungtaon, nakaayon man sa UPNWW si Bernardo Miguel Aguay Jr. Tampok sa workshop ngunyan na taon an partisipasyon ni Kristian Sendon Cordero bilang saro sa mga panelista. [05/20/2019] (IPST)

Premyo Valledor, iginawad

Syudad nin Naga -- Maugmang bareta! An nobelang Kalatraban sa Alkawaran ni Niles Jordan Breis, asin Dyurnal Intris ni Jerome Hipolito, iyo an ginawadan kan pinakainot na Premyo Valledor kun sain nanggana na duwa nin singkweta mil de pesos, tropeo asin pagpublikar kaini sa Ateneo de Naga University Press. Nagin pinalista man sa patiribayan si Marvin Aquino. [04/30/19] (IPST)

SurTe kagpadalagan kan Saringsing 9

Virac, Catanduanes -- Sa inot na pagkakataon, ginibo sa isla nin Catanduanes an Saringsing Bikol Writers Workshop sa panginginot kan SurTe asin sa tabang kan gobyerno probinsyal. Kagtulo (13) sa kaglimang napiling mga katood na parasurat an nakatapos sa nasyunal na worksyap na ginibo poon Abril 22 sagkod 27. Kabali sa mga ini si Mahalina J. Alanib (Bulan, Sorsogon), Albert S. Asanza (Canaman, Camarines Sur), Roxxane E. Berido (Syudad nin Naga), Engilene Cris Q. Buensalida (Calabanga, Camarines Sur), Princess Carmela P. Casa (San Jose, Camarines Sur), Ronnie N. Cerico (San Andres, Catanduanes), Alexander Yvan P. Fernandez (San Andres, Catanduanes), Jose Antonio B. Moran (Syudad nin Tabaco, Albay), Paul John C. Padilla (Virac, Catanduanes), Donna Mae N. Ramirez (Virac, Catanduanes), Roselle M. Templonuevo (Baras, Catanduanes), Dave S. Tolentino (Virac, Catanduanes), Francis B. Tolero (Caramoran, Catanduanes). Si Padilla an napiling pinakamabansay na katood kan taon na ini. An SurTe itinugdas ni Adem Nalu Rubio, katood na parasurat kan Saringsing Writers Workshop kan 2017. [4/30/2019] (IPST)